Door inspanningen van hobbyfokkers beschikt de Hollandse Herder nog steeds over zijn oorspronkelijke eigenschappen. Wel is er risico op ziektes door inteelt. Om dat te voorkomen is een gericht fokbeleid noodzakelijk.

Dit concludeert het Centrum Genetische Bronnen Nederland (CGN) in Wageningen dat de genetische variatie binnen het ras onderzocht. Het ras telt minder dan tweeduizend dieren en binnen het ras worden drie variëteiten (Korthaar, Ruwhaar en Langhaar) afzonderlijk van elkaar in stand gehouden. In het ras vraagt de inteelttoename voortdurend de aandacht. Het vormt een risico omdat dit de kans van het optreden van erfelijke aandoeningen vergroot en de dieren door inteeltdepressie de kans lopen minder vruchtbaar en meer ziektegevoelig te zijn. De fokkers doen er veel aan om bij de paring van dieren inteelt te voorkomen, zo blijkt uit de monitoring. Maar toch neemt onvermijdelijk de verwantschap tussen de honden in het ras toe omdat er zo weinig fokdieren zijn. Dit vraagt om een goed fokbeleid op lange termijn om versmalling van de genetische variatie te voorkomen.

De Hollandse Herder, een hondenras in het verleden ingezet voor het bewaken van boerenerven en het begeleiden van kuddes, wordt in Nederland goed bewaard, aldus CGN. Dankzij de inspanningen van de hobbyfokkers is er nu een goede basis voor de toekomst van de Hollandse Herder.

Dit hondenras is door de Stichting Zeldzame Huisddierrassen (SZH) uitgeroepen tot ras van het jaar 2013.

In het verleden werden deze herdershonden ingezet om kuddes naar gemeenschappelijke graasgebieden en markten te begeleiden, dieren op het erf uit de moestuin te houden, de melkkar te trekken en de boerderij te bewaken. Hoewel die functies in de twintigste eeuw verdwenen zijn, bleek het ras door zijn veelzijdigheid ook zeer geschikt als speurhond, reddingshond en blindengeleidehond. Het ras blijkt nog steeds geschikt te zijn voor het hoeden van schapen. Daarbij valt op dat de Hollandse Herder de grenzen bewaakt van wegen en weidegronden door uit zichzelf en zonder verdere commando’s, voornamelijk in draf, langs dit soort scheidslijnen heen en weer te lopen. Deze eigenschap is één van de redenen om dit hondenras in stand te houden.