Stel je eens voor: je woont in de stad en elke week fiets je naar je eigen boerderij om daar de wekelijkse voedselbehoefte voor je gezin te halen. Je maakt een praatje met jouw boer en je collega’s. Je helpt mee met het oogsten van de bietjes of raapt eieren. En je fiets weer terug met verse aardappelen, groente, fruit en vlees. Alles duurzaam en diervriendelijk geteeld. Een utopie? Nee hoor: je bent gewoon een herenboer!

Herenboeren zijn burgers die participeren in een Herenboerderij. Dit is een kleinschalig gemengd bedrijf op pachtgrond waar zij gezamenlijk eigenaar van zijn. Samen hebben ze een boer in dienst die – exclusief voor hen – het eten produceert dat zij willen: groenten, fruit, aardappelen, rund- en varkensvlees en eieren. Een herenboerderij voorziet zo’n 200 gezinnen (dat zijn ongeveer 500 monden) van eerlijk  en duurzaam voedsel dat vlak bij huis is geproduceerd.

Het concept van herenboeren

De 200 huishoudens die participeren in een herenboerderij leggen eenmalig 2000 euro in en zijn daarmee mede-eigenaar. Met de eenmalige inleg wordt de oprichting van de boerderij betaald. Denk aan het aanbrengen van irrigatie, de aanplant van bomen en struiken. Maar ook hekken, hokken en de aanleg van paden.

De jaarlijkse kosten worden begroot en gedeeld door het aantal personen dat van de boerderij eet. Bij jaarlijkse kosten gaat het over pacht, aankoop van zaai- en plantgoed, dieren en hun voer, salaris van de boer en mechanisatie. Elke herenboer neemt voor 1 tot 5 monden af van de boerderij. Hoe meer monden je afneemt, hoe hoger de wekelijkse contributie en hoe meer je te eten krijgt. In de praktijk is dit ongeveer 10 euro per mond per week. Een herenboerderij heeft geen winstoogmerk, als er geld overblijft dan wordt dat geïnvesteerd of de contributie gaat omlaag.

Herenboerderij Wenumseveld 

Boerenvee neemt een kijkje bij Herenboerderij Wenumseveld in Apeldoorn. Deze herenboerderij draait sinds mei 2020 draait en zit nog in de oprichtingsfase. Het is zaterdagochtend als we het erf van Wenumseveld opdraaien. De hoeveelheid fietsen en een enkele auto verraden de aanwezigheid van een flink aantal herenboeren. De uitgiftekraampjes worden opgezet en een groep mannen graaft een flinke geul om elektra naar de caravan te brengen. Een andere groep is bezig met de bouw van een schuur en op het land zijn mensen paksoi, courgettes en sla aan het oogsten. Boer Wiebe van der Hoek brengt op een platte kar de oogst naar de kraampjes waar de eerste herenboeren zich melden, met opvallend veel kinderen.

“Natuurlijk kun je niet verwachten dat na enkele maanden na het opstarten het voedselaanbod compleet is”, aldus Wiebe. “We zitten nog in de ontwikkelingsfase en het pakket dat de deelnemers vandaag mee naar huis nemen is niet voldoende voor één huishouden. Maar volgend jaar rond deze tijd zal daar bijvoorbeeld ook kippen- en varkensvlees, diverse soorten groenten, fruit, aardappelen, uien en wortelen bij zitten!”

Beleving bij herenboeren

Even belangrijk als het vergaren van vers, duurzaam geproduceerd voedsel is beleving die erbij hoort. Zo worden er op herenboerderijen ook workshops, proeverijen en kinderactiviteiten georganiseerd. Susanne en Jossi Levie zijn met hun kinderen Geza en Bracha vanuit Apeldoorn komen fietsen om hun pakket in ontvangst te nemen, maar vertrekken niet voordat ze een kijkje bij het oogsten en bij de kippen hebben genomen. De kinderen mogen zelfs even met boer Wiebe tussen de varkens. “Het is ons wekelijkse gezinsuitje”, legt Susanne enthousiast uit. “We vinden het belangrijk dat onze kinderen zien en ervaren waar ons eten vandaan komt en dat we daar ook zelf aan kunnen meewerken. We hopen dat zij dit in de toekomst voortzetten!” Beide ouders zijn ook actief in de diverse werkgroepen.

Tekst en foto: Hans Krudde

Dit is een gedeelte van het volledig artikel dat verscheen in Boerenvee. Het hele artikel lezen? En nog veel meer? Word dan abonnee van ons blad.