Rond de jaren zeventig van de vorige eeuw was er van onze oorspronkelijke Nederlandse geitenrassen nog maar weinig over. De oudhollandse bonte geit was, als gevolg van fanatiek inkruisen met buitenlandse rassen, nagenoeg verdwenen. Het zijn voornamelijk de hobbyisten die dit bedreigd Nederlands levend erfgoed van de ondergang hebben gered.

De laatste oorspronkelijke bonte geiten waren te vinden in Zeeland en Zuid-Holland. Deze bonte dieren werden daar, in tegenstelling tot in andere provincies, als variant van de Nederlandse witte geit getolereerd in het stamboek. Niet in het officiële stamboek, maar in het hulpstamboek, want erg hoog in aanzien stonden deze bonte dieren niet. Enkele liefhebbers van deze gevlekte geiten besloten ze onderling te gaan kruisen, wat binnen een paar jaar resulteerde in een aardige populatie.

Bonte geit: zeldzaam huisdierras

In het jaar 1980 kreeg de bonte geit de erkenning als apart ras en opende de NOG zijn stamboek voor de Bonte geiten. De Stichting Zeldzame Huisdierrassen nam de Bonte geit op als zeldzaam Nederlands ras en koos de bonte geit in 2016 als ras van het jaar. Het aantal houders is vrij stabiel, maar de bonte geit is nog steeds met 640 geregistreerde dieren een bedreigd zeldzaam huisdierras dat wat meer aandacht verdient. Fokker Cees Brouwer uit het Friese Boijl houdt al meer dan dertig jaar bonte geiten. De SZH (Stichting Zeldzame Huisdierrassen) heeft de stal van Cees erkend als fokcentrum. Dit houdt in dat de Cees kwalitatief goede dieren fokt. Op die manier draagt hij bij aan de instandhouding van dit zeldzaam levend erfgoed.

Eerste veekeuring

De eerste bonte geit van Cees was een cadeau van zijn pake (Fries voor opa, red.). Cees was toen vier jaar. Hij was, als zoon van een melkveehouder, al geïnteresseerd in de fokkerij. Waarschijnlijk heeft zijn pake bewust voor een bonte geit gekozen, die had met zijn zwarte vlekken het meeste weg van de melkkoeien van zijn vader. Cees: “Op de een of andere manier vond ik het fokken met de geiten als kind al mooi. Van mijn spaargeld kocht ik een passende bok en elk jaar ging ik met de geiten naar de provinciale keuring in Leeuwarden. Het schijnt dat ik het woord ‘veekeuring’ nog niet goed kon uitspreken en het had over de ‘bekeuring’ in plaats van veekeuring.”

Witte melkgeit met vlekken

Dat Cees inmiddels veel kijk heeft op de fokkerij is duidelijk, want in 2016 werd hij Nederlands kampioen met CB Hinke 1. In 2018 en 2019 werd zijn Zwaanheuvel Tonny 20051 kampioen. In 2018 werd hij zelfs algemeen kampioen: de beste geit van alle rassen.

Cees houdt elk jaar twintig tot dertig dieren aan, die hij samen met zijn echtgenote Charlotte op en top verzorgt. Voor hem is de bonte geit in de eerste plaats een productiedier. Naast het uiterlijk hecht hij veel belang aan de melkproductie. Drie keer per dag worden de geiten gemolken en hij doet, als één van de weinige geitenhouders, mee aan de melkcontrole. Op die manier krijg Cees een goede indruk van de productiekwaliteit van zijn dieren.

Eigenlijk zijn alle fokkers het er wel over eens dat de bonte geit niet veel anders is dan een witte melkgeit met vlekken. Toch gaat de voorkeur van Cees Brouwer naar bonte dieren. “Wit is maar zo wit en met bont is het elke keer weer een verrassing wat eruit komt.”

De perfecte bonte geit

  • De bonte geit heeft kort haar en rechtopstaande oren.
  • De geiten komen voor in twee kleuren, wit met zwart of wit met bruin. De vlekken zijn scherp getekend.
  • Een vage aftekening of witte haren in het bruin of zwart ziet men liever niet.
  • De geiten hebben een sprekende kop met een iets holle neuslijn.
  • Een mooi symmetrisch gevormd uier.

Meer informatie over de bonte geit vind je op de site van Nederlandse Organisatie voor de Geitenfokkerij.

Tekst en foto’s: Jan Smit

 

Wil je meer lezen over andere geitenrassen? Lees dan ons artikel over de Boergeit.