Het is hard gegaan, sinds tien jaar geleden een groepje liefhebbers zich begon in te spannen om de Bonte Bentheimer als varkensras te behouden.  Het Bonte Bentheimer Landvarken is populair bij een flinke groep kleinschalige houders. Toch is het nog steeds een zeldzaam ras.

Jarenlang leek het houden van varkens te horen bij  commerciële varkenshouders. In tegenstelling tot bijvoorbeeld geiten, paarden of schapen kwam je varkens niet vaak tegen bij hobbymatige en kleinschalige houders van boerderijdieren. Dat is gelukkig nu anders. Er is in Nederland een groeiende interesse voor kleinschalige varkenshouderij. En er zijn steeds meer mensen die puur voor de hobby een paar varkens houden.

Deze ontwikkeling is goed voor het behoud van het Bonte Bentheimer Landvarken. Een groeiende groep houders ziet dat dit varken prima past bij de manier waarop zij varkens willen houden. De Bonte Bentheimer is steeds vaker te vinden bij kinderboerderijen, zorgboerderijen, kleinschalige vleesproducenten en hobbyhouders.

Bijna uitgestorven

Dat was twintig jaar geleden wel anders. Het ras stevende af op uitsterven. Voor de commerciële houderij was de Bonte Bentheimer totaal oninteressant geworden. Toch hield een enkeling vast aan het ras. De bekendste is varkensfokker Gerhard Schulte-Bernd uit Isterberg uit het Duitse graafschap Bentheim. Dertig jaar geleden was hij nagenoeg de enige met Bonte Bentheimer varkens. In Nederland was het ras uitgestorven.

In Duitsland probeerde Schulte-Bernd anderen te aan te moedigen om samen met hem het ras te behouden. Remie Hoeve uit Hoorn op Terschelling raakte geïnspireerd: in 2005 importeerde de hobbyboer twee jonge zeugen van het ras. Ook nam hij het initiatief tot oprichting van een stamboekvereniging voor het ras.

Vereniging heeft de handen vol

Vereniging het Nederlandse Bonte Bentheimer Landvarken bestaat bijna 25 jaar. Ze heeft nog steeds de handen vol aan het op de kaart zetten van het Bonte Bentheimer varken. “We zijn allemaal vrijwilligers. Onze leden zijn hobbymatige en kleinschalige varkenshouders”, vertelt Ria Markvoort, voorzitter van de stamboekvereniging. “Iedereen vindt het instandhouden van dit bijzondere varkensras belangrijk. Maar zoals alle varkenshouders zijn ook onze leden eigenwijs. Het is soms lastig om als vereniging een koers te varen waar iedereen zich in kan vinden.”

Het afgelopen jaar heeft het verenigingsbestuur zich ingespannen om het stamboek goed op orde te krijgen. “Gelukkig hebben we daar hulp bij gekregen van de Stichting Zeldzame Huisdierrassen (SZH). Een goede registratie van de fokdieren is belangrijk voor het toekomstperspectief van het ras. Voor ons fokbeleid is het belangrijk als we alle Bonte Bentheimers en hun erfelijke eigenschappen in beeld hebben.”

De vereniging weet nog niet goed hoeveel Bonte Bentheimers er precies zijn in Nederland. “Dat zijn we aan het inventariseren. Maar dat is lastig dan het lijkt. Het is niet altijd exact duidelijk of een varken een zuivere Bonte Bentheimer is.”

Plannen voor de Bonte Bentheimer

Het bestuur van de rasvereniging is ook van plan om de samenwerking met de fokkers van Duitse Bonte Bentheimers te verbeteren. “We weten dat in Duitsland de populatie groter is dan hier. Door fokmateriaal uit te wisselen, kunnen we de basis van het ras versterken.”

Nog een wens van Vereniging het Nederlandse Bonte Bentheimer Landvarken is om sperma te winnen van beren voor kunstmatige inseminatie (KI). In het verleden is er ook al eens een poging gedaan om dit te doen, maar dit lukte slechts kortstondig. “Er zijn twee beren ingezet voor KI. Uiteindelijk is er van slechts één beer sperma gewonnen.” Het inzetten van KI-beren is kostbaar en lastig door allerlei regels die zijn bedacht voor de commerciële varkenshouderij. “Met hulp van de SZH zoeken we naar mogelijkheden om KI bij onze Bonte Bentheimers toch mogelijk te maken.”

Hoopvol

Markvoort is hoopvol over de toekomst van de Bonte Bentheimer in Nederland. “We zien onze mooie varkens op allerlei plekken met kleinschalige varkenshouderij opduiken. Niet alleen bij hobbyhouders, kinderboerderijen en zorgboerderijen, maar ook bij kleinschalige producenten van bijzonder varkensvlees. Bijvoorbeeld op boerderijen van Herenboeren, een initiatief waarbij burgers samen een boerderij beginnen, kom je vaak Bonte Bentheimers tegen. Ook als onkruidbestrijder zijn Bonte Bentheimers inzetbaar.”

Bonte Bentheimer: ras van het jaar 2021

Vereniging het Nederlandse Bonte Bentheimer Landvarken is van plan om het komende jaar extra aan de weg te timmeren. De SZH heeft de Bonte Bentheimer uitgeroepen tot ras van het jaar 2021. “Een mooie kans om extra aandacht voor dit mooie fijne varken te vragen. We verwachten dat het ons gaat helpen om heel veel voor elkaar te krijgen!”

Tekst en foto: Berrie Klein Swormink